Benetton'un Deneyime Dayalı Tasarım Ortamı Fabrica ve Tasarım Eğitim Modelleri Üzerindeki Dönüştürücü Etkileri

Abstract

Günümüz tasarım eğitimi, mevcut taleplerin gerisinde kalmak ve çeşitli faktörler nedeniyle standartlaşmasıyla eleştirilmektedir; gerçek dünya ihtiyaçlarından kopuk olduğu, hızla değişen tasarım alanlarına yeterince odaklanmadığı, somut çıktılara fazla yoğunlaştığı ve mezunları kariyerlerine hazırlıksız bıraktığı öne sürülmektedir. Tasarım eğitminde erken dönemdeki standartlaşmalar mesleğin gelişimini desteklemişken, bugün, eleştirel düşünme, yaratıcılık, çeşitlilik ve keşfetme yetilerini sınırlama riski taşımaktadır. Bazı akademisyenler, öğrencileri farklı disiplinlerde teknik ve sosyal becerilerle donatmak, kendi gelişimlerini desteklemek ve yeni bir tasarımcı kuşağı yetiştirmek için reform çağrısında bulunmaktadırlar (örn. Norman, Yang ve ark.). Bu bağlamda çalışma, İtalya'da Benetton ve Oliviero Toscani tarafından kurulmuş Fabrica'yı (1994–2024), bir gayri resmi deneyimsel öğrenme platformu örneği olarak tekil vaka çalışmasıyla inceler. Fabrica'nın yapısı, metodolojisi, öğrenim içerikleri ve bunların öğrenim deneyimlerine ve kariyerlerine etkileri araştırılmaktadır. Çalışma, bir marka girişiminin katılımcılara sağladığı küresel ve disiplinlerarası genç yaratıcı topluluğu, kültür, zaman, özgür yaratıcı alan ve mentörlük deneyiminden elde edilen içgörüler sunmaktadır. Bir yıllık burslu programın, okuldan ziyade profesyonel deneyime yakın olduğunu görülmektedir. Program, disiplinlerarası üretimler, araştırarak, deneyerek ve 'yaparak öğrenme' gibi eğitim değerleri taşırken, topluluk ilişkileriyle birlikte mesleki ve kişisel gelişimi ve kariyerleri desteklemektedir. Araştırmacının, katılımcı olarak 2003–2005 yılları arasındaki deneyimi, ön bilgi ve topluluğa doğrudan erişimini sağlar. Çalışma oto-etnografik olup, ortak görüşlerle desteklenmektedir. Karma yöntem kullanan araştırma, akademik literatür, çevrimiçi kaynaklar, anket verileri ve CEO görüşmelerine dayanmaktadır. Çalışma, güncel tasarım eğitimi ve tasarım odaklı marka girişimleri için içgörüler sağlamayı amaçlar.Today's design education is often criticized for falling behind current demands and becoming standardized due to various factors; critics argue it's disconnected from real-world needs, rapidly changing design scopes, and overly focused on materialized outcomes, leaving graduates unprepared for their careers. While early standardization in contemporary design education supported the development of the design profession, today it risks limiting critical thinking, creativity, diversity, and exploration. Some scholars call for reform to equip students across disciplines with technical and soft skills, enhance their self-development, and cultivate a new breed of designers (e.g., Norman, Yang et al.). Within this context, the study investigates Benetton's Fabrica (1994–2024) in Italy, founded by Oliviero Toscani, as a single-case study of an informal experiential learning platform, examining its key components, structure, methodology, social and professional learning encounters, and their role in the learning experience and alumni's careers. It functions as a professional practice rather than a school, retaining educational values such as research, experimentation through interdisciplinary and collaborative projects, workshops, seminars, with a 'learning by doing' methodology, supporting professional and personal growth. The study offers insights from a company's initiative that provides residents with a global and interdisciplinary community of young creatives, culture, time, space, creative freedom, and mentorship. The researcher's experience as a resident (2003–2005) provides background knowledge and access to Fabrica's community. The study is auto-ethnographic, supported by shared past experiences. Using a cross sectional research frame and a mixed-method approach, it draws on academic literature, online resources, an alumni questionnaire, and an interview with the CEO of Fabrica today. The study ultimately aims to provide insights for contemporary design education and design-focused brand initiatives.